ο μυθιστόρημα του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι «Ο ηλίθιος» (που εκδόθηκε το 1869) είναι ένα από τα σημαντικότερα έργα του.

Ο ηλίθιος στο βιβλίο είναι ο πρίγκιπας Λεβ Νικολάεβιτς Μίσκιν, ένας νεαρός ευγενής που επιστρέφει στη Ρωσία μετά από χρόνια σε ένα ελβετικό σανατόριο όπου νοσηλεύτηκε για επιληψία.

Η κοινωνία τον θεωρεί ηλίθιο λόγω της αφελούς ειλικρίνειας, της συμπόνιας και της έλλειψης κοινωνικής πονηριάς του.

Ωστόσο, ο Ντοστογιέφσκι τον χρησιμοποιεί ως μια χριστιανική φιγούρα για να τον αντιπαραβάλει με τη διαφθορά, την απληστία και την υποκρισία της ρωσικής αριστοκρατικής κοινωνίας.

Το μυθιστόρημα επισημαίνει:

• Την ένταση μεταξύ αθωότητας και διαφθοράς.
• Τον ρόλο της αληθινής χριστιανικής αγάπης και συγχώρεσης σε μια κοινωνία που καθοδηγείται από το εγώ και τη φιλοδοξία.
• Τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία συχνά χλευάζει ή περιθωριοποιεί την καλοσύνη.

Έτσι, η χρήση του όρου ηλίθιος από τον Ντοστογιέφσκι είναι βαθιά ειρωνική: ο πρίγκιπας Μίσκιν δεν είναι καθόλου ηλίθιος — είναι βαθιά καλός και ευαίσθητος, αλλά η κοινωνία τον χαρακτηρίζει ηλίθιο επειδή δεν ταιριάζει με τα πρότυπά της.