Μία από τις ομορφότερες γιορτές του χειμώνα. Συνδεδεμένη με την οικογένεια, το γιορτινό τραπέζι – πλούσιο σε μυρωδιές και γεύσεις- και με το χριστουγεννιάτικο δέντρο, κυρίαρχο στο σαλόνι, γεμάτο δώρα που προσμένουν ν’ανοιχτούν από μικρούς και μεγάλους.
Αυτή την εικόνα των Χριστουγέννων έχουν στο μυαλό τους όλοι οι ευρωπαïκοί λαοί, ο καθένας απ’αυτούς όμως, με διαφορετικές παραδόσεις και έθιμα.
Στην Γαλλία, για τα “Χριστούγεννα” λέμε “Noël”, μια λέξη της οποίας η ετυμολογία έχει προκαλέσει διαμάχη: Προέρχεται από τα κέλτικα και την σύμπτυξη των λέξεων noio καινούριος και hel ήλιος ή τα λατινικά, από το natalis που σημαίνει γέννηση και αναφέρεται στην γέννηση του Χριστού;
“Noël” επίσης, είναι μια γιορτή που έχει τις ρίζες της στην παγανιστική εποχή:
Στην αρχαία Ρώμη, πολύ πριν τη Θεία γέννηση, την ημέρα που εμείς σήμερα γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, γιόρταζαν το τέλος του ηλιακού έτους (χειμερινό ηλιοστάσιο solstice solaire). Έκαναν λοιπόν μια σειρά από εκδηλώσεις αφιερωμένες στον Κρόνο Saturne, θεό της γονιμότητας, (στην ελληνική μυθολογία επίσης, ο Τιτάνας Κρόνος -γιος της Γαίας και του Ουρανού και πατέρας του Δία- ήταν θεός της σοδειάς και της συγκομιδής) …
Λεξιλόγιο:
un héritage κληρονομιά, fêter/la fête γιορτάζω/γιορτή, une année solaire ηλιακό έτος, le solstice d’hiver χειμερινό ηλιοστάσιο, une periode charnière σημαντική περίοδος, le culte λατρεία, les semailles et la fertilité η σπορά και η γονιμότητα, se rassembler συγκεντρώνομαι, la végétation βλάστηση, une figurine de terre cuite κεραμικό αγαλματάκι, revêtir ντύνομαι, la toge επίσημο ένδυμα, la tunique χιτώνας, coiffer/coiffure χτενίζω/χτένισμα, réformer μεταρρυθμίζω, le calendrier lunaire/solaire σεληνιακό/ηλιακό ημερολόγιο, être en vigueur ισχύω, adopter υιοθετώ, improprement fixé λάθος (ημερομην’ια), une erreur λάθος/σφάλμα, perdurer διαρκώ, la nativité γέννηση του Χριστού
Σήμερα ωστόσο, για τους χριστιανούς, η 25η Δεκεμβρίου είναι η μέρα της γέννησης του Ιησού. Πως όμως αυτή συνδέεται με τις γιορτές της ρωμαïκής Αρχαιότητας;
Λεξιλόγιο:
l’Église chrétienne Χριστιανική εκκλησία, instaurer ιδρύω, afin de προκειμένου να, supplanter περιορίζω καταργώ, le rite έθιμο/συνήθεια, celte κέλτικος, la lumière du monde το φως του κόσμου, l’association σύνδεση, la résurrection επανεμφάνιση/επιστροφή, subsister υπάρχει ακόμη, le débat διαμάχη, la contraction σύμπτυξη
Για τους Γάλλους, πολύ σημαντική είναι η περίοδος της προετοιμασίας για τα Χριστούγεννα, L’Avent, που διαρκεί τέσσερις εβδομάδες. Η λέξη “Avent” προέρχεται από τα λατινικά και σημαίνει “ερχομός” …
Λεξιλόγιο:
la veille de Noël Παραμονή των Χριστουγέννων, la préparation προετοιμασία, précedant που προηγείται, le début αρχή, la couronne στεφάνι, le cercle κύκλος, le retour επιστροφή, immuable συνεχής, un orphelinat ορφανοτροφείο, constitué par φτιαγμένο από, la branche κλαδί, le sapin έλατο, le laurier δάφνη, le houx γκι, la pomme de pin κουκουνάρι, le ruban κορδέλα, comporter περιλαμβάνω, la bougie κερί, allumer ανάβω, la pureté αγνότητα, la pénitence μετάνοια
Το έθιμο όμως του δέντρου και του Αη-Βασίλη είναι κοινό για όλους:
Το έλατο le sapin de Noël, (παρόλο που η ελληνική παράδοση θέλει να στολίζουμε το χριστουγεννιάτικο καράβι) καθιερώθηκε σαν σύμβολο των Χριστουγένννων σ’όλο τον χριστιανικό κόσμο και φυσικά και στην Γαλλία. Είναι ένα παγανιστικό έθιμο …
Λεξιλόγιο:
être associé à είμαι συνδεδεμένος, un épicea κωνοφόρο, un enfantement τοκετός/γέννηση, une tradition έθιμο, chrétien χριστιανικός, le fidèle πιστός, lors de τη στιγμή, garnir στολίζω, une apparition εμφάνιση, autoriser επιτρέπω, les confiseries καραμέλες/ζαχαρωτά, la coutume έθιμο, implanter εγκαθιστώ, originaire που κατάγεται, dresser υψώνω/στήνω, le château πύργος, se répandre εξαπλώνομαι, les décorations στολίδια, illuminer φωτίζω, un ange άγγελος, la fibre ίνα, la boule de Noël χριστουγεννιάτικη μπάλα, un artisan verrier υαλουργός, rigoureux σκληρός, affecter επηρεάζω/καταστρέφω, la récolte συγκομιδή
Όσο για τον “Άγιο Βασίλη”, τον συμπαθέστατο στρουμπουλό παππούλη με την άσπρη γενειάδα και την κατακόκκινη φορεσιά, όνειρο κάθε μικρού, ίσως και “μεγάλου”, παιδιού, έρχεται κάθε χρόνο φορτωμένος δώρα γι άλλους από την Καισαρεία και για τους Γάλλους από την Λορραίνη (στα βορειοανατολικά της Γαλλίας):
Το όνομα αυτού, Άγιος Νικόλαος Saint Nicolas και είναι ο πρόγονος του σύγχρονου Γάλλου Αη-Βασίλη le Père Noël …
Λεξιλόγιο:
le protecteur προστάτης, la mort θάνατος, faire le tour κάνω το γύρο, récompenser ανταμοίβω, les enfants sages φρόνιμα/καλά παιδιά, l’ancêtre πρόγονος, parcourir le monde γυρίζω τον κόσμο, distribuer des cadeaux μοιράζω δώρα, un enfant méritant παιδί που αξίζει, une école maternelle παιδικός σταθμός, remettre les clés de la ville παραδίνω το “κλειδί της πόλης”, le maire δήμαρχος, être inspiré de είμαι εμπνευσμένος από, l’évêque επίσκοπος, l’Asie mineure Μικρά Ασία, la persécution βασανιστήριο, sous le règne κατά την κυριαρχία, alimenter τροφοδοτώ, mettre en avant επαινώ, une dot προίκα, sauver σώζω, la tempête καταιγίδα
